Πιθανώς θα έχετε ήδη ακούσει ή διαβάσει για την “έκρηξη” του κόστους της ενέργειας πανευρωπαϊκά. Παρ’ότι αυτή η ενεργειακή κρίση δεν έχει φτάσει ακόμα στην τσέπη μας, είναι θέμα χρόνου. Μάλιστα, η κυβέρνηση ήδη πρότεινε τη δημιουργία πανευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης των νοικοκυριών, με απορρόφηση μέρους της αύξησης. Το ίδιο συμβαίνει ήδη σε Ισπανία και Ιταλία, με πακέτα στήριξης πολλών δις ευρώ. Δυστυχώς, ίσως να μην είναι αρκετό και πιθανός “βαρύς” χειμώνας θα φέρει μεγάλα προβλήματα στην Ευρώπη, ίσως και μια μεγάλη εσωτερική κρίση.
Ο ρόλος της Ρωσίας και η… επιστροφή στο λιγνίτη
Ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος δημιουργείται από πλευράς Ρωσίας. Η Ρωσία έχει κλείσει, μερικώς, τις “κάνουλες” φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε οτι ο ενεργειακός κολοσσός Gazprom προμηθεύει το 1/3 του φυσικού αερίου που χρειάζεται η Ευρώπη. Οι λόγοι για τον περιορισμό είναι πιθανώς γεωπολιτικοί. Όσο η Ε.Ε. αρνείται να “ευλογήσει” τον αγωγό Nord Stream 2, η Ρωσία μπορεί να βρίσκει αρκετές δικαιολογίες για να περιορίζει την παροχή.
Επιπλέον, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η αλλαγή του κλίματος σε πολλές χώρες, οδηγεί σε μειωμένη παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το ποσοστό ενέργειας από αιολικά πάρκα έχει μειωθεί στο 22% φέτος, από 29% πέρυσι. Παρ’ότι αυξήθηκαν οι εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών συστημάτων, η έλλειψη ηλιοφάνειας οδήγησε σε μείωση της παραγωγή τους. Το… κερασάκι στην τούρτα ήταν η εγκατάλειψη ορισμένων μονάδων πυρηνικής ενέργειας. Αποτέλεσμα, η Γερμανία να αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες της σε ηλεκτρική ενέργεια. Έτσι, είτε επαναλειτουργεί μονάδες λιγνίτη ως έσχατη λύση, είτε αυξάνει την εισαγωγή ενέργειας από χώρες με πυρηνικές μονάδες, όπως τη Γαλλία και το Βέλγιο.
Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Δραματική αύξηση του κόστους ενέργειας και “φουσκωμένοι” λογαριασμοί για τους καταναλωτές. Οι Γερμανοί αυτή τη στιγμή πληρώνουν το ακριβότερο ρεύμα σε όλη την Ε.Ε, περί τα €0,3/kWh. Ταυτόχρονα, η έλλειψη φυσικού αερίου αναδεικνύει ένα άλλο, μεγάλο πρόβλημα. Την ανεπάρκεια των ΑΠΕ και το “ρίσκο” του να βασιζόμαστε αποκλειστικά σε αυτές. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγή ΑΠΕ, όπως αποδείχθηκε σε πολλές περιπτώσεις το 2020 και το 2021. Με τα ακραία φαινόμενα να γίνονται όλο και πιο συχνά, οι ΑΠΕ τίθονται υπό αμφισβήτηση, ως κύρια πηγή ενέργειας.
Δύσκολη η κατάσταση και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι μεγαλύτεροι πάροχοι ενέργειας του UK έχουν ήδη ζητήσει οικονομική στήριξη από το κράτος για να μην καταρρεύσουν. Πέντε μικρότεροι πάροχοι διέκοψαν τη λειτουργία τους τον τελευταίο μήνα, αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Η κρίση στην αγορά καυσίμων (εξαιτίας της έλλειψης οδηγών βυτιοφόρων) σίγουρα δεν βοηθά την κατάσταση…
Θετικές και αρνητικές (κυρίως) συγκυρίες
Η ενεργειακή κρίση, στις αρχές της οποίας βρισκόμαστε, είναι αποτέλεσμα συγκυριών. Ο βαρύς χειμώνας του 2020 οδήγησε σε μείωση αποθεμάτων φυσικού αερίου. Ο κρύος Απρίλης δεν επέτρεψε την αύξηση των αποθεμάτων, ως αναμενόταν. Η ταχεία ανάπτυξη στην Ασία οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης για ενέργεια, από τα δισεκατομμύρια του πληθυσμού της. Το καυτό καλοκαίρι στην Κίνα οδήγησε σε αύξηση ζήτησης ενέργειας για κλιματισμό. Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό και με τις αυστηρές πολιτικές της Ε.Ε. όσον αφορά την “μη καθαρή” ενέργεια, έφεραν μπροστά μας ένα μεγάλο πρόβλημα.
Πλέον, η Ε.Ε. δεν μπορεί να βασιστεί στην φθηνή ενέργεια του λιγνίτη, καθώς είναι ρυπογόνα και… τεχνητά ακριβή για τα κράτη-μέλη. Ωστόσο, η Γερμανία αναγκάζεται να καταφύγει σε αυτήν, όντας σε αδιέξοδο. Το 2019, σχεδόν το 20% της ενέργειας που κατανάλωσε η Ε.Ε. προήλθε από ΑΠΕ. Ο στόχος για το 2030 είναι το 32%. Δυστυχώς, η αύξηση των ΑΠΕ οδηγεί βραχυπρόθεσμα σε αύξηση του κόστους ενέργειας για τους καταναλωτές. Θεωρητικά, το κόστος θα μειωθεί μακροπρόθεσμα. Στην πράξη, όμως, το κλίμα, τα γεωπολιτικά συμφέροντα και η ισχυρή ανάπτυξη στην Ασία, μπορεί να μας φέρουν μπροστά σε μια μεγάλη ενεργειακή κρίση.
Προς το παρόν, απλώς ελπίζουμε σε έναν ήπιο χειμώνα, που ίσως εξομαλύνει την κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση, η υπερ-ταχεία μετάβαση στην καθαρή ενέργεια είναι ένα ευαίσθητο οικοδόμημα, με ευγενή σκοπό μεν, που όμως χρειάζεται λεπτούς χειρισμούς και ευνοϊκές συγκυρίες για να μας “στεγάσει” με ασφάλεια.
Σας αρέσουν τα άρθρα μας; Ακολουθήστε μας στο Google News, στο YouTube, στο Facebook και στο Instagram!
Δείτε επίσης:
Στην Αυστραλία οι κάτοχοι EVs θα “πωλούν” ενέργεια στο κράτος!
