Γονιός και παιδί με το ποδήλατο στην Αθήνα! Γίνεται;

Το παρακάτω άρθρο είναι προϊόν προσπάθειας αρκετών μηνών, ώστε να απαντήσει σε ένα ερώτημα που σιγά-σιγά (ίσως πολύ σιγά) απασχολεί περισσότερους γονείς στην πόλη και πιο συγκεκριμένα στην Αθήνα. Μπορείς να μειώσεις τις σύντομες και κοντινές μετακινήσεις με αυτοκίνητο, αν έχεις μικρό παιδί;

Είναι ένας από τους κύριους λόγους που αρκετοί Αθηναίοι ακόμα χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους, ακόμα και για μικρές διαδρομές, των 10-20′ (με τα πόδια), ή των 500-1.500 μέτρων. Παρότι μπορεί μετά να μην βρίσκουν να παρκάρουν στο σπίτι τους, παρότι στον προορισμό τους (σχολείο, φροντιστήριο, παιδική χαρά κ.λπ.) επίσης μπορεί να μη βρίσκουν να παρκάρουν, παρ’ότι για αυτές τις λίγες εκατοντάδες μέτρα μπορεί να κολλήσουν στην κίνηση, να τους πιάσουν… 5 φανάρια, να στρεσαριστούν, να εκνευριστούν και φυσικά, να καταναλώσουν καύσιμο αναίτια, όπως και να συμβάλλουν στην επιβάρυνση του κυκλοφοριακού στην πόλη.

Και για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, πολλοί γονείς δυστυχώς, λόγω της καθημερινής “τρέλας”, της έλλειψης χρόνου και της εξάντλησης που επιφέρει η ζωή ενός εργαζόμενου γονέα που προσπαθεί να τα προλαβει όλα, πολλοί λοιπόν “πετούν” το παιδί στο αμάξι όπως-όπως, χωρίς ζώνη, χωρίς καθισματάκι, για να κάνουν γρήγορα μια μικρή απόσταση, να… διπλοπαρκάρουν για 1′ και να αφήσουν το παιδί στο σχολείο. Και το μεσημέρι, στο σχόλασμα, πάλι τα ίδια…

Όλο αυτό έχει μόνο αρνητικά. Αρνητικά για την ασφάλεια των παιδιών, αρνητικά για το κυκλοφοριακό στην πόλη, αρνητικά για την ψυχική και σωματική υγεία όλων, οδηγών και πεζών. Και ο κύριος λόγος είναι οτι οι γονείς αυτοί, δεν βλέπουν καμία εναλλακτική στο πρόβλημά τους. Ή, ίσως, δεν είναι διατεθειμένοι να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό.

Φυσικά, τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς δεν είναι μια εύκολη λύση σε τέτοιες περιπτώσεις, για ευνόητους λόγους. Το πιο λογικό, βέβαια, είναι κάποιος να περπατήσει αυτή την απόσταση. Αλλά είπαμε, αφενός η πίεση χρόνου (ακόμα και 3-5′ λεπτά να γλιτώσεις, κάποιες στιγμές της μέρας, αυτό μετράει), αφετέρου η έλλειψη υποδομών ακόμα και για τους πεζούς (ποιότητα πεζοδρομίων, έλλειψη διαβάσεων, επικινδυνότητα γενικώς όταν προσπαθείς να περπατήσεις με το παιδί σου, ειδικά τις ώρες αιχμής), ακόμα και το παγιωμένο πλέον πρόβλημα της θερμικής νησίδας επί αρκετούς μήνες το καλοκαίρι, με έλλειψη σκιάς και αφόρητη ζέστη, αποθαρρύνει πολλούς από το να περπατήσουν με τα παιδιά τους. Κυρίως, όμως, θα τολμήσω να πω οτι είναι η πίεση χρόνου και ο παράγοντας “ευκολία”. Είναι τελικά όμως “εύκολο” το αυτοκίνητο, όταν κάνεις 10-15′ για 1 χιλιόμετρο και τελικά παρκάρεις παράνομα, έστω και για λίγο, για να αφήσεις κάπου το παιδί σου;

Ως κάτοικος του κέντρου της Αθήνας, λοιπόν, αλλά και χρήστης ποδηλάτου και πατινιού εδώ και πολλά χρόνια, όπως και σκούτερ, αλλά και πατέρας δύο μικρών παιδιών, εδώ και πολύ καιρό έψαχνα αγωνιωδώς λύση στο πρόβλημά μου. Πως να μην παίρνω το αυτοκίνητο σε μια περιοχή με τεράστιο πρόβλημα τόσο στη στάθμευση, όσο και γενικώς στο να κάνεις ελιγμούς στα στενά της, αλλά ταυτόχρονα να μπορώ να μεταφέρω τα παιδιά μου πιο γρήγορα απ’ότι περπατώντας. Μιλάμε για την Κυψέλη, βεβαίως, μια από τις πλέον επιβαρυμένες περιοχές της Αθήνας και μια περιοχή με αρκετές δυσκολίες για έναν νέο γονιό.

Το να μεταφέρω τα παιδιά μου με το “μηχανάκι”, δεν το σκέφτηκα ποτέ. Αφενός είναι μικρά ακόμα για να γίνει αυτό νόμιμα (2 και 6 ετών), αφετέρου το θεωρώ μη ασφαλές. Το πατίνι, φυσικά, αποκλείεται για χίλους και δύο λόγους. Μόνη λύση, όπως συμβαίνει κατά κόρον και σε πολλές χώρες της Ευρώπης, το ποδήλατο. Υπήρχε όμως ένα βασικό πρόβλημα.

Που θα το παρκάρω; Βλέπετε, για κάποιον που μένει σε διαμέρισμα και μάλιστα όχι στο ισόγειο ή στον πρώτο όροφο, έστω, αλλά και χωρίς κλειστό πάρκινγκ (όπως η πλειονότητα των κατοίκων της Αθήνας), το ηλεκτρικό ποδήλατο είναι ένας “πονοκέφαλος”. Διότι αν το κλειδώνεις έξω τα βράδια, ή ακόμα και μέσα στην είσοδο της πολυκατοικίας (αν υποθέσουμε οτι δεν ενοχλείς τους γείτονες), κινδυνεύεις να το χάσεις. Προσωπικά μου έχουν κλέψει παλαιότερα δύο ποδήλατα στο κέντρο της Αθήνας, μέρα-μεσημέρι, και δεν ήταν καν ηλεκτρικά, ήταν απλά, φθηνά ποδήλατα.

Οπότε, η μόνη λύση είναι να το ανεβάζεις στο διαμέρισμα. Κάτι πολύ δύσκολο αφού συνήθως πρέπει να το σηκώσεις για αρκετά σκαλιά και επιπλέον πρέπει με ένα μαγικό τρόπο να το χωρέσεις στο ασανσέρ και μετά να το βγάλεις στο μπαλκόνι (που να χωρέσει μέσα στο σπίτι). Φυσικά δεν μιλάμε για μικρά, σπαστά ποδηλατάκια, αφού πρέπει να είναι αρκετά στιβαρό και ικανό να αντέξει γονέα, καθισματάκι και παιδί. Οπότε, μιλάμε για τουλάχιστον 25-30 κιλά βάρους. Πάντα για ηλεκτρικό μιλώντας, βέβαια, αφού οι ανηφορές δεν “βγαίνουν” αλλιώς με τέτοιο φορτίο. Όσοι μένουν σε “flat” περιοχές μπορούν να τα καταφέρουν και με συμβατικό ποδήλατο, αλλά γενικώς η Αθήνα δεν είναι επίπεδη πόλη.

Πονοκέφαλος… ενώ δεν θα έπρεπε να είναι έτσι, σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Το καθυστέρησα, αλλά τελικά πίεσα τον εαυτό μου να το δοκιμάσω, έστω! Κατάφερα να βρω μια… γωνίτσα σε κλειστό πάρκινγκ για να το σταθμεύω με ασφάλεια, ειδάλλως δεν θα το έκανα ποτέ, αυτό δυστυχώς σας το υπογράφω. Στη συνέχεια, η λύση ήρθε από το instaride του instacar, το οποίο μας παραχώρησε για τη long-term δοκιμή ένα ηλεκτρικό fatbike της Rad Power Bikes. Εξοπλισμένο με το απαραίτητο παιδικό καθισματάκι και 32 κιλά, αναγκαστικά…

Πως πέρασαν, λοιπόν, αυτοί οι 6 μήνες; Εδώ είναι και όλο το “ζουμί” της υποθέσης. Ξεκινώντας από τα παιδιά, το λάτρεψαν από την αρχή. Το “ανοικτό” περιβάλλον, η αλληλεπίδραση με τα πάντα γύρω τους (αισθήσεις, ακοή, όραση, αν και η όσφρηση δεν θεωρείται… πλεονέκτημα σε μια πόλη γεμάτη ρύπους), τα έκανε πολύ πιο “ζωντανά” και “εμπλεκόμενα” στην όλη διαδικασία. Σε σύγκριση με το αυτοκίνητο, πάντα, ειδάλλως και στο περπάτημα μια χαρά περνάνε (ο γονιός ταλαιπωρείται).

Πας στο φαρμακείο, παρκάρεις απ’έξω! Πας στο σχολείο, παρκάρεις απ’έξω! Πας για φαγητό, παρκάρεις απ’έξω! Έχει ωραία θέα στο ηλιοβασίλεμα και θέλεις να κάνεις μια μικρή στάση να χαζέψεις; Πανεύκολο…

Επίσης, θεωρώ οτι το να λαμβάνουν από μικρή ηλικία το ερέθισμα της ποδηλασίας και γενικώς να μαθαίνουν οτι μπορείς να μετακινηθείς και χωρίς αυτοκίνητο στην πόλη, οτι υπάρχουν εναλλακτικές ήπιας μετακίνησης, είναι πολύ σημαντικό και τα γαλουχεί με μια άλλη νοοτροπία. Συν το οτι μπορείς από μικρά να τους μάθεις για τον ΚΟΚ, τα σήματα κυκλοφορίας, τα φανάρια, τα STOP και γενικώς για το τι πρέπει να προσέχουν στο δρόμο, αφού κοιτούν μπροστά και είναι δίπλα σου, άρα μπορείς να τους μιλάς καθ’οδόν.

Προσθέστε σε αυτά το οτι μπορείς με το ποδήλατο (και χαμηλές ταχύτητες) να διασχίσεις ή να μπεις άνετα σε ένα πάρκο, μια πλατεία, ένα άλσος και… δένει το γλυκό. Θετικό το πρόσημο, λοιπόν!

Σαν γονέα, όμως, με εξυπηρέτησε τελικά το ποδήλατο; Η απάντηση είναι “ναι”, σε ένα ποσοστό 80% περίπου. Γλίτωσα τη σκοτούρα του αυτοκινήτου, αρχικά: Βάλε μέσα το παιδί (που μπορεί να χτυπιούνται και να μη θέλουν), δέσε τις ζώνες τους, ξεπάρκαρε, πάρκαρε στον προορισμό σου (αν βρεις) και τούμπαλιν. Όλο αυτό μπορεί να σου πάρει αρκετή ώρα, έστω και για 1.000 μέτρα συνολικά, ενώ αναπόφευκτα σε στρεσάρει. Συν την “άδικη” χρήση του αυτοκινήτου και το κόστος αυτής (σε καύσιμα, φθορά κ.λπ.). Ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνεις και άθελά σου το κυκλοφοριακό, γιατί όλοι θα κάνουν κάτι αντίστοιχο, τις ίδιες ώρες. Μπορώ να κλειδώσω το ποδήλατο σε 10″ έξω από σχεδόν οποιοδήποτε προορισμό μου. Κάνω την ίδια ώρα που θα έκανα με το αυτοκίνητο, αν όχι λιγότερη. Νιώθω λίγο πιο “κοντά” με τα παιδιά μου κατά τη διάρκεια της μετακίνησης, με ό,τι θετικό αυτό συνεπάγεται. Και τέλος έχω και την ηθική ικανοποίηση οτι βοηθάω λίγο με την στάση μου την πόλη και τους υπόλοιπους κατοίκους, ενώ κάποια στιγμή μπορεί να εμπνεύσω και έναν άλλον γονέα, που ίσως το σκεφτόταν αλλά δεν το τολμούσε, να επιχειρήσει το ίδιο. Αυτό δεν το αναφέρω τυχαία καθώς όλους αυτούς τους μήνες, πολλοί είναι οι γονείς που με έχουν ρωτήσει με ενδιαφέρον για το ποδήλατο, το τι χρειάζεται και το πως ακριβώς τα καταφέρνω, εκδηλώνοντας πρόθεση να το προσπαθήσουν, στο μέλλον.

Είναι όλα θετικά, όμως; Όχι, σε καμία περίπτωση. Πρώτον, ελλείψει υποδομών (π.χ. ποδηλατόδρομοι), προφανώς θα χρησιμοποιήσεις το δρόμο. Αλλά αν έχεις την ατυχία να ζεις σε μια περιοχή με ορισμένους δρόμους πολύ κακής ποιότητας οδοστρώματος, αφενός ταλαιπωρείσαι στις λακκούβες και τα σαμαράκια (όπως και τα παιδιά), αφετέρου καταλήγεις να κάνεις ελιγμούς… αποφυγής, το οποίο δεν θα έπρεπε να συμβαίνει. Και ενίοτε νιώθεις εκτεθειμένος στον κίνδυνο, ο οποίος προέρχεται και από τους δρόμους καθαυτούς, αλλά και από τα υπόλοιπα οχήματα. Τα οποία στην πλειονότητά τους δείχνουν κατανόηση και υπομονή στα στενά, όπου εσύ πας με 25 Km/h αλλά εκείνα μπορούν και θέλουν να κινηθούν με το νόμιμο όριο (30 Km/h, πλέον), ή και πολύ πάνω από αυτό. Στις ανηφόρες η ηλεκτρική υποβοήθηση βοηθάει, αλλά σε μεγάλες κλίσεις όχι αρκετά. Στους μεγαλύτερους δρόμους που το όριο είναι 50 Km/h, αν και πάλι είσαι άτυχος και η δεξιά λωρίδα καταλαμβάνεται από σταθμευμένα οχήματα, “πιέζεσαι” από τους πίσω και πάλι νιώθεις οτι ανά πάσα στιγμή μπορεί να συμβεί κάτι από έναν απρόσκεκτο ή “βιαστικό” οδηγό. Οι ράμπες είναι ελάχιστες, τα πεζοδρόμια στενά και ακόμα κι αν το θελήσεις, είναι μερικές φορές ανέφικτο να κινηθείς για λίγο, με πολύ χαμηλή ταχύτητα, σε ένα πεζοδρόμιο/πεζόδρομο. Ακόμα και το να βρείς να κλειδώσεις κάπου το ποδήλατο μερικές φορές δεν είναι τόσο εύκολο όσο θα περίμενες. Διευκρινίζω και πάλι οτι αναφέρομαι σε μια γενικώς πολύ “δύσκολη”, πυκνοκατοικημένη και άναρχα ρυμοτομημένη περιοχή, καθώς το 90% των περιοχών της Αττικής είναι καλύτερη κατάσταση. Αλλά ακριβώς “εδώ” είναι που χρειάζεται περισσότερο η εναλλακτική μετακίνηση, βλέπετε.

Το πόρισμα είναι το εξής: Ναι, μπορείς να μετακινήσεις το παιδί σου μέσα στην πόλη με ποδήλατο. Ναι, έχει πολλαπλά οφέλη για εσένα, το παιδί σου αλλά και όλη την κοινωνία. Όχι, δεν είναι πάντα εύκολο και ίσως μερικές φορές αμφισβητήσεις αυτό που κάνεις. Αλλά τελικά, ναι, χαίρομαι που το τόλμησα, χαίρομαι που συνεχίζω να το κάνω και θα συνεχίσω να το κάνω, όσο μπορώ!

Έχω την τύχη να ταξιδεύω συχνά στο εξωτερικό και να έχω εικόνα από “εκείνες” τις πόλεις. Να βλέπω κάθε πρωί στις 8, δεκάδες γονείς με τα παιδιά τους στο ποδήλατο να τα πηγαίνουν στο σχολείο. Χιλιάδες κατοίκους να μετακινούνται με ασφάλεια και άνεση με μέσα μικροκινητικότητας (ή με τα ΜΜΜ, αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση). Ακόμα και παιδιά με το δικό τους ποδήλατο να ακολουθούν τον γονέα τους, σε ρόλο πλοηγού, με το δικό του ποδήλατο, σαν… παπάκια με την πάπια εμπρός. Και όλα αυτά μέσα σε πόλεις εκατομμυρίων κατοίκων και φυσικά, με αυτοκίνητα, φορτηγά, μηχανάκια στους δρόμους.

Θα μου πείτε, “έχουν υποδομές, ενώ εμείς όχι”. Ισχύει, αλλά ξέρετε, αυτή η “καραμέλα” πρέπει να λιώσει πια. Αν θέλουμε υποδομές, πρέπει να τις απαιτήσουμε. Για να γίνουν υποδομές, πρέπει να αυξηθεί ο κόσμος που φαίνεται οτι τις χρειάζεται, δηλαδή ο κόσμος που κινείται με ένα ποδήλατο ή ένα πατίνι. Άρα, πρέπει να τολμήσουμε, να βγούμε έξω και να το κάνουμε. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να βελτιώσουμε τους δρόμους για όλους αλλά και θα μεγαλώσουμε μια γενιά παιδιών που μπορεί να ακολουθήσουν τα βήματά μας.

Τώρα, αν έχεις πάνω από ένα παιδί, η εξίσωση δυσκολεύει. Υπάρχουν λύσεις αλλά εξαρτώνται από το μοντέλο του ποδηλάτου, ενώ υπάρχουν και τα cargo bikes με “κουβά” για τα παιδιά, ή ξεχωριστή θέση εμπρός και “τρέιλερ” από πίσω. Αλλά εκεί χάνεις ευελιξία, ειδικά στην πόλη, ενώ και το κόστος μπορεί να αυξηθεί αρκετά, όπως και η πρακτικότητα. Κοινώς, κάπως ουτοπικό για την υπάρχουσα κατάσταση. Ίσως σε κάποια άλλη πόλη με άνεση χώρου και κουλτούρα ποδηλάτου, όπως τα Τρίκαλα…

Σε κάθε περίπτωση, αν κάποιοι ή κάποιες από εσάς το σκέφτεστε, μη διστάσετε να μου στείλετε ένα μήνυμα στη σελίδα μας στο Facebook, ή στο IG, ή έστω ένα σχόλιο στο YouTube και θα χαρώ να σας απαντήσω! Μπορεί αυτή η “τόλμη” να σας αλλάξει τη ζωή προς το καλύτερο 🙂